Rozwój miast oraz rosnąca świadomość ekologiczna sprawiają, że zielona infrastruktura zyskuje na znaczeniu. Inwestycje w rozwiązania zatrzymujące wodę czy obniżające temperaturę stają się kluczowe w procesach adaptacji do postępujących zmian klimatycznych. Z pomocą przychodzą programy rządowe i samorządowe.
Dotacje do zielonych dachów
W ciągu ostatnich dwóch lat wyraźnie zarysował się trend polegający na promowaniu przez samorządy powstawania dachów zielonych i roślinnych ścian. Liczne dotacje do zielonych dachów i zwolnienia podatkowe stanowią sposób na oczyszczanie powietrza, a także mitygację i adaptację miast do zmian klimatu. Widoczne jest to w zwiększającym się zapotrzebowaniu na geosyntetyki do budowy dachów zielonych, takich jak folia izolacyjna budowlana, krata stabilizująca, czy geosyntetyki zapewniające odpowiedni drenaż i odprowadzanie wody.
Takie dachy stanowią rozwiązanie wielofunkcyjne. Przynoszą one szerokie korzyści ekologiczne: poprawiają bioróżnorodność, pełnią funkcję izolacji termicznej (co ogranicza zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie), a także pomagają w niwelowaniu efektu miejskiej wyspy ciepła oraz tłumią hałas. Istotną zaletą tego rozwiązania jest również retencjonowanie wody opadowej, co ma ogromne znaczenie podczas suszy czy gwałtownych deszczy.
Dofinansowanie do tworzenia zielonego dachu
Aby zachęcić mieszkańców do inwestycji, władze lokalne w wielu polskich miastach oferują dofinansowanie do tworzenia zielonego dachu. Przykładem jest Dąbrowa Górnicza, gdzie już w 2020 roku uchwalono zasady przyznawania dotacji celowej z budżetu miasta na cele związane z zagospodarowaniem wód opadowych. Do takich systemów wprost zaliczono tam tworzenie dachów zielonych. Z kolei w grudniu 2021 r. w Bielsku-Białej Rada Miejska przyjęła innowacyjny program operacyjny o nazwie „Zielone dachy dla Miasta Bielska-Białej”. Niezależnie od bezpośrednich dotacji, wiele miast wprowadza ulgi. Zwolnienia z podatku od nieruchomości za zielony dach wprowadzono we Wrocławiu, Katowicach, Kaliszu, Toruniu, Częstochowie i w Opolu.
Dofinansowanie do zielonych dachów – dla kogo?
Kto dokładnie może zostać beneficjentem? Dofinansowanie do zielonych dachów – dla kogo? Odpowiedź zależy od tego, z jakiego źródła pochodzą środki. W przypadku ogólnopolskiego programu rządowego „Moja Woda” (trzecia edycja) wsparcie jest dedykowane właścicielom oraz współwłaścicielom nieruchomości z domem jednorodzinnym. Z dotacji miejskich w Bielsku-Białej skorzystać mogą osoby fizyczne oraz wspólnoty mieszkaniowe. O wsparcie na inwestycje w Dąbrowie Górniczej mogą z kolei aplikować osoby fizyczne lub posiadające inny tytuł prawny do nieruchomości. Z ulg w podatku we Wrocławiu, Toruniu oraz Kaliszu zwolnieniu podlegają budynki mieszkalne i ich właściciele. Wyjątkiem są Katowice, w których ulga ze względu na zazielenienie powierzchni jest skierowana nie tylko do właścicieli mieszkań, ale również do przedsiębiorców.
Ile dofinansowania można uzyskać na zielony dach w ramach programów wspierających ekologię?
Zarówno inwestorów prywatnych, jak i wspólnoty interesuje, ile dofinansowania można uzyskać na zielony dach w ramach programów wspierających ekologię? W zależności od dostępnego pakietu dotacyjnego kwoty różnią się od siebie.
- Zgodnie z zasadami trzeciej edycji rządowego programu „Moja Woda”, wnioskodawca może otrzymać wsparcie do 6 000 zł. Kwota ta może pokryć maksymalnie 80% kosztów kwalifikowanych tego przedsięwzięcia. W poprzedniej, drugiej edycji ten limit wynosił 5 000 zł.
- W Dąbrowie Górniczej dotacja wynosi 300 zł/m² (nie może to być więcej niż 50% kosztów na zakup materiałów), przy czym maksymalny próg kwotowy wsparcia to 4 000 zł.
- Program w Bielsku-Białej stawia na zróżnicowanie ze względu na rodzaj inwestycji. Kwota dla dachu w uprawie ekstensywnej to 200 zł/m² (do 5 000 zł), podczas gdy dla wymagającego dachu intensywnego jest to 400 zł/m² (maksymalnie do 10 000 zł).
Jaki dach zielony kwalifikuje się do dofinansowania?
Zanim złoży się wniosek, warto sprawdzić, jaki dach zielony kwalifikuje się do dofinansowania. Wytyczne i definicje bywają zróżnicowane. Przykładowo, we wrocławskiej uchwale dach zielony musi składać się z nasadzeń roślin wieloletnich na odpowiednio przygotowanym pokryciu. Konieczna jest tam wielosezonowa wegetacja oraz minimalna grubość warstwy wegetacyjnej (w tym mat) równa co najmniej 6 cm. Z kolei regulamin dąbrowski uznaje pokrycie, w skład którego wchodzi kilka warstw konstrukcyjnych, z warstwą wierzchnią z substratu i odpowiednio obsadzoną roślinnością. W programie w Bielsku-Białej do dofinansowania kwalifikują się zarówno inwestycje na etapie planowania, jak i budynki już istniejące – uwzględniono także podział na dachy w uprawach ekstensywnych i intensywnych. Pod kątem rządowego programu „Moja Woda” instalacja musi gwarantować zatrzymywanie wody w miejscu jej powstawania na obszarze posesji.
Jakie są warunki programu?
Każda opcja wsparcia posiada określony regulamin, co nasuwa pytanie: Jakie są warunki programu? W ramach trzeciej edycji „Moja Woda”, kluczowym wymogiem jest fakt, iż z naboru wykluczone są osoby, którym już wcześniej zostało udzielone wsparcie w ramach tego samego programu. Co więcej, kupowane w ramach inwestycji komponenty muszą stać się trwałą częścią systemu retencjonującego deszczówkę. W programach miejskich warunki nakładają obowiązek rzetelnego utrzymania inwestycji. Na przykład w Bielsku-Białej należy zaplanować koszty prac pielęgnacyjnych dachu w trakcie roku: 1-2 tego typu zabiegi dla dachów ekstensywnych oraz od 4 do 8 zabiegów pielęgnacyjnych przy dachach w układzie intensywnym. W Katowicach ulga w podatku jest udzielana na okres roku, z możliwością jej przedłużenia pod warunkiem dbałości i utrzymania zieleni przez kolejne lata. Na wysokość ulgi wpływa tam też wielkość budynku – maksymalne obniżenie obejmuje konstrukcje do sześciu kondygnacji.
Jaki dach nie spełnia warunków dachu zielonego, kwalifikującego się do uzyskania dofinansowania?
Równie ważne dla każdego posiadacza nieruchomości jest wiedza o tym, jaki dach nie spełnia warunków dachu zielonego, kwalifikującego się do uzyskania dofinansowania? Inwestorzy, których warstwy wegetacyjne nie spełniają lokalnych obostrzeń, spotkają się z odmową. We Wrocławiu dach nie spełni warunków, jeśli jego warstwa wegetacyjna (np. grubość substratu) będzie cieńsza niż wymagane 6 cm. W latach wcześniejszych we wrocławskim akcie próg ten wynosił aż 40 cm, co skutecznie dyskwalifikowało budynki o lżejszej konstrukcji stropu. W Dąbrowie Górniczej, Toruniu, czy Kaliszu system zazielenienia również nie zakwalifikuje się do ulg lub dotacji, jeżeli jest realizowany na budynkach użytkowanych w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Uchwała wrocławska również wyklucza z tego przywileju obiekty komercyjne. Pod kątem z kolei trzeciej edycji rządowej dotacji „Moja Woda”, inwestycja nie zostanie zakwalifikowana, jeżeli nie dotyczy ona domu jednorodzinnego oraz jeśli pozyskane środki nie budują trwałej formy lokalnej retencji opadów.
